Naam Bericht
Theo Horsten

06/3/2004
08:55:28  "Het dodenschip"  


Ben Traven
“Het dodenschip”



De uitgave uit 1978


Dit boek verscheen voor het eerst in 1926 en was onmiddellijk een groot succes.
Voor zover mij bekend is de uitgave van Meulenhoff in 1978 (2de druk 1983) de laatste Nederlandse vertaling. Wie het nog nooit heeft gelezen, kan ik het aanraden.







Een uitgave uit 1935


Wat ik graag wil weten:

Wie heeft dit boek ooit, misschien lang geleden, gelezen?
In welke taal, Nederlands, Engels of Duits?
Wat vond je ervan?
Ben Traven was een zeer geheimzinnige figuur waar nog altijd niet alles over bekend is, maar volgens mij had hij zelf nooit gevaren.
Kreeg je tijdens het lezen de indruk dat Traven wist waar hij over schreef?
Ik wel, maar ik vraag me af of de vertalingen die ik heb gelezen, wel zo goed waren. Ik las het een jaar of veertig geleden voor het eerst en pak het nog regelmatig om het helemaal of een bepaald gedeelte te lezen.

Meningen over dit boek stel ik erg op prijs.

Groeten,

Theo






Peter Peters

06/3/2004
10:39:28  Geen onderwerp
Hi Theo ,
ook ik heb het heel lang geleden gelezen...
Het staat mij nog zeer goed bij .
In het Duits . Ik ben het kwijtgeraakt , nu heb ik het weer , maar nog niet herlezen .
( Er is nog zo veel ( nieuws ) dat ik lezen moet....)
( En er is ook zo veel ( oud's ) dat ik herlezen moet ...)
Zo ben ik nu weer begonnen aan "Haie und kleine Fische " , van Hans Ott .
Ook dat boek heb zeer , zeer lange tijd terug gelezen , ben het kwijtgeraakt , heb er lang naar gezocht in Nederland en het nu , via Ebay , in Duitsland , weer kunnen kopen .
Andere thema's , andere personen , andere omgeving , misschien wel 180 graden anders dan de hoofdfiguur uit "Dodenschip ".
Het is een roman , jonge mannen , die eind 30-tiger jaren bij de Duitse Marine terecht komen .
Onderzeebootdienst .
Wat betreft Ben Traven , jaren geleden heb ik eens een artikel over hem gelezen , maar het meeste ben ik kwijt .
Ik weet nog wel dat het een pseudoniem is , was .
En dat hij in Mexico heeft gewoond . Uit zijn ervaringen aldaar , heeft hij "de Katoenplukkers "geschreven .
Ik denk dat hij een socialist of communist is geweest , die in Duitsland nare ervaringen heeft gehad .
( "Understatement " , in Duitsland , als communist , in de vooroorlogse jaren...)
Die "Katoenplukkers" moet ik trouwens ook nog lezen...
Hartelijke groet ,
Peter Peters


Jos Komen

06/3/2004
11:16:07  Het Dodenschip

Hallo Theo,
Ik heb het boek te lang geleden gelezen om details te kunnen geven, maar het boek heeft wel indruk op mij gemaakt, ik kan me herinneren dat de hoofdpersoon een niet al te vrolijk baasje was en een hoop ellende heeft meegemaakt aan boord en dat het werk op de stookplaat niet over rozen ging.
En alles wat zwart op dat schip.
Het wordt inderdaad tijd dat ik het weer eens uit de bieb ga halen.
All the best
Jos



Theo Horsten

06/3/2004
11:50:27  Geen onderwerp

Bedankt, Peter en Jos. Ik heb het gisteren net in het Duits besteld, tweede- of tigdehands, een uitgave uit 1932, omdat ik graag wil weten hoe het er oosrpronkelijk stond. Dat wil zeggen: als Traven het oorspronkelijk in het Duits heeft geschreven, want daar twijfel ik ook wel eens aan.
Er zijn veel studies aan Ben Traven gewijd. Een goed boek vind ik Het raadsel Ben Traven, waarin verschillende mensen hun mening en feiten over Traven geven. Meulenhoff 1983, ISBN 90 290 2211 6
Het boek begint met een kort stuk van Traven zelf over Het dodenschip.

Het enige wat werkelijk vaststaat, is dat Traven een Duitser was, een anarchist die misschien Red Marut heette. Er zijn maar weinig foto's van hem. In Mexico woonde en leefde hij tussen de bosarbeiders. Toen zijn Duitse uitgever hem om een foto vroeg voor publicatiedoeleinden, stuurde hij hem een groepsfoto van al die woeste Mexicanen met het bijschrift: "Een van hen ben ik."

Zoals mogelijk bekend, vertaal ik al vele jaren boeken vanuit het Engels naar het Nederlands. Ik schat dat ik er ruim 50 heb gedaan.
Vertalen is interessant en leerzaam werk en er zijn een aantal vertalingen waar ik een beetje trots op ben. Ook ben ik altijd zo trots als een aap met een glazen kont als ergens in een recensie staat dat de vertaling goed is.

Al heel lang koester ik de vrome wens om nog eens een mooie, moderne vertaling van "Het dodenschip" te maken, al betwijfel ik of er nog een uitgever te vinden is die daar geld in wil steken. Toch zou ik graag van mensen die het boek hebben gelezen, willen horen wat zij van het boek denken, van de vertaling, maar ook of Traven wist waar hij het over had. Op dat punt kan een vertaler soms een hoop schade aanrichten en daarom wil ik het nu toch eens in het Duits lezen.




Joop.O.H.

06/3/2004
12:39:11  Geen onderwerp
Theo,kun je ,als Jos het goed vind,wat uittreksels van dat boek op scheepspraat zetten.Dan hebben wij een idee waar het over gaat,om met zijn allen dat boek bestellen en lezen lijkt mij 'n moeilijke opgave,en dan ook nog je mening daar over geven al helemaal.Het lijkt mij wel een politiek getint boek.

Gr.Joop


harry

06/3/2004
13:17:06  dodenschip
kijk eens op www. boekwinkeltjes.nl. yyp dodenschip in en je vindt wat je zoekt.
vr. grt; harry


Jos Komen

06/3/2004
13:17:49  Het Dodenschip





Captain Blitz urteilt:
Ein Seemann (Michael Schwarzmeier) verpasst sein Schiff, weil er lieber etwas länger bei einer Frau bleiben möchte. Sein Pech: Schiff weg, Seemannskarte weg, Identität weg. Nun beginnt sein Niedergang, denn er ist nun ein Niemand, ein Identitätloser, was ihn eine Vielzahl von seltsamen, aber auch zum Teil lebensbedrohlichen Situationen bringt. Er wird von einem Land ins nächste abgeschoben, quer durch Europa, dabei will er doch nur wieder zurück nach Louisiana, aber das ist alles andere als einfach. Polizei und andere Behörden legen ihm Steine in den Weg und das größte Problem ist das Fehlen seiner Papiere. Sein Weg führt ihn nach Spanien, wo er das Leben genießt und es scheinbar nicht nötig hat zu arbeiten, doch dann sieht er die Yorikke, ein sogenanntes Totenschiff. Er wird gefragt, ob er Arbeit sucht und die Frage muss er ehrlich beantworten, weil es sein Aberglaube verbietet eine falsche Antwort zu begehen. Nun heuert er als Heizer an, eine undankbare Arbeit, die von seinem Körper alles abverlangt, aber ihm steht Stanislav (Christoph Lindert) zur Seite, der ihm hilft mit der Knochenarbeit fertig zu werden. Die Schicht wird zum Alltag und zur Gewohnheit, bis er überfallen wird und auf einem anderen Schiff landet...und das ist wirklich ein Seelenverkäufer! Das Drama nimmt seinen Lauf...

- Meinung -

Eine traurige Geschichte von einem namen- und identitätslosen Seemann, der zu einem Spielball wird. Sein Schicksal kann er nicht mehr selber in die Hand nehmen und sein Leben ist nicht wirklich viel wert.
Michael Schwarzmeiers Leistung ist bemerkenswert und er ist Dreh- und Angelpunkt in der Geschichte. Neben seiner Hauptrolle ist Christoph Lindert als Stanislav ebenfalls nicht zu verachten. Wirft man einen Blick auf die restliche Besetzung, so wird klar, dass man nicht mit Aussetzern rechnen muss, durchweg gute Sprecher stehen auf dem Programm.
Die Musik ist leider wieder der Knackpunkt, so sind zwischen den Szenen abwechselnde Strophen eines Liedes zu hören, dass Schwarzmeier vorträgt, untermalt von Klavierklängen. Lediglich die Effekte sind für die damalige Zeit sehr gut gelungen.
Ein interessantes Seefahrer-Hörspiel, aber nicht wirklich essentiell. Die Produktion ist sehr gut, die Neuauflage ist qualitativ hochwertig, wenn man daran denkt, dass das Hörspiel über 20 Jahre alt ist. Dennoch, keine Produktion, die man unbedingt in der Sammlung haben muss.
Der Link:
Igel-Records






Jos Komen

06/3/2004
13:25:06  Het Dodenschip


De Film





REGIE: Georg Tressler
BUCH: Hans Jacoby
KAMERA: Heinz Pehlke
SCHNITT: Ilse Voigt
MUSIK: Roland Kovac
PRODUKTION: José Kohn/UFA
DARSTELLER: Horst Buchholz, Mario Adorf, Helmut Schmid, Elke Sommer, Alf Marholm, Werner Büttler, Panos Papadopulus
LÄNGE: 98 Minuten
FORMAT: 35 mm, s/w

Dem amerikanischen Matrosen Philip Gale wird von einer Hafenhure sein Geld und sein Seemannsbuch geklaut, woraufhin er in die Staatenlosigkeit und Illegalität abdriftet und in einen Strudel an Niederträchtigkeiten gezogen wird. Kein Schiff und keine Nation will ihn mehr aufnehmen. Nur die engelhafte Bahnwärterstochter Mylene hätte gerne, dass er bleibt. Aber das kann er nicht, weil ein Matrose nicht auf einem südfranzösischen Bahnhof, sondern auf der hohen See zu Hause ist. Es bleibt ihm also nichts anderes übrig, als auf dem maroden Schmugglerkahn „Yorikke“ anzuheuern, der ihn auf eine schicksalsträchtige Reise mitnimmt. DAS TOTENSCHIFF, eine Verfilmung des gleichnamigen Bestsellers von B. Traven, ist ein actionreicher Abenteuerfilm mit Blickrichtung Hollywood, überzogen mit einem Schleier an existenzialistischer Traurigkeit. Tressler inszeniert ihn mit viel Gespür für Atmosphäre als klassisches Männerkino, mit verschwitzten und verdreckten Männerkörpern, die im Kesselraum hilflos um ihr Leben schuften. (lm)

Während sich in Deutschland alles festklammert an der Wirtschaftswunderscholle, an eine Existenz, die auf ewig gesichert sei, wird ein heimatlos Umhergetriebener ans Ende der Welt verschlagen, ein Verschollener, ohne Papiere nicht existent. Eine moderne Odyssee, die auf einem Seelenverkäufer endet. [...] Ein selten spannender, epischer und geradezu klassischer Seefahrerfilm. [...] Sozialkritisch, existentialistisch angehaucht. Ein Weltbild quer zum Zeitgeist der Dekade.
(Thomas Brandlmeier)




Jos Komen

06/3/2004
13:29:45  Het Dodenschip





Traven, B., "Das Totenschiff", Büchergilde Gutenberg, Berlin, 1928, 2. Aufl. (die EA erschien 1926 ebd.), blaues OLn. mit goldener Deckelillustr. und Rückenbeschr., 256 S., Rückenbeschr. etwas abgeblättert, sonst schönes Ex., EUR 14,-





Jos Komen

06/3/2004
13:34:36  Het Dodenschip






Ben Traven





Theo Horsten

06/3/2004
19:25:02  Geen onderwerp

Het is het verhaal van een matroos van een Amerikaans schip die ergens in de twintiger jaren in Antwerpen de wal opgaat, 's morgens pas terugkomt en merkt dat het schip vertrokken is.
Hij heeft geen geld (meer), maar ook geen papieren.
Waar het verhaal dan eigenlijk om draait en wat Travens punt is, dat is dat iemand zonder papieren in feite niet meer bestaat.
De Belgen gooien hem de Nederlandse grens over, de Hollanders gooien hem weer terug en zo een paar keer. Op den duur gaat hij naar het zuiden en komt in Cadiz op de Yorikke terecht. dat is het "dodenschip".

Traven beschrijft een en ander bijzonder levendig en met een bepaalde droge humor. Toch is het een schrijnend verhaal over onrecht.
Bepaalde passages heb ik altijd onthouden, zoals dat fraaie gedeelte waarin hij aan de Frans-Spaanse grens door de Spanjaarden wordt gepakt. Hij krijgt koffie en die was: "... zoet als een meisje de eerste nacht, heet als in de zevende en zwart als de vervloekingen van haar moeder als die erachter komt..."




Jos Komen

07/3/2004
00:14:33  Het Dodenschip

Hallo Theo,
Ik ben vanmiddag een pikheetje bezig geweest om links en rechts een en ander van het dodenschip te weten te komen. Daar ik vanmiddag wat meer tijd had dan normaal op doordeweekse dagen heb ik wat interessante links kunnen vinden.
Dat scheelt de bezoekers van Kombuispraat een hoop tijd en moeite, vandaar.
En alle bezoekers zijn bekend met Duits en Engels.
Maar het boek is het herlezen waard.
All the best
Jos



ton van der sluijs

07/3/2004
08:29:54  Geen onderwerp
Hallo Theo; ik heb het boek ook thuis.Ik heb het gekregen van een vriend toen ik op de Adelaar voer, om de stemming te verhogen zei hij.Ik vond het een aangrijpend boek en als je "hollands glorie erna leest, krijg je een goed beeld van de tijd rond de crisis, dat het varen helemaal niet zo romantisch was voor het zwarte koor.Slecht eten vaak slechte kolen en om van de werkomstandigheden maar te zwijgen.Ik vind stoken met kolen helemaal het einde, maar ik kan me voorstellen voor tremmers en stokes dat het een verlossing moest zijn dat je van die zwarte troep af was.Wij noemden de jongens van de"Gebroeders Bever"(ex Dockyard 10) waterkokers, omdat zij op olie stoken en in een wit(!!!) overall in de vetloods staan.Ze hebben wel een machtige Lentzkleppenkar beneden staan, maar die dichte vuurgangen vind ik zonde.
Maar goed ,ik dwaal af ,zoals altijd,want ik altijd wel wat te vertellen (toch Jos?).Het is gewoon een triest verhaal van een onfortuinlijk schip
groeten
Ton


Theo Horsten

07/3/2004
10:14:16  Geen onderwerp

Opnieuw bedankt voor de reacties. Ik ben zelf ook weer eens goed in Traven gedoken, in Het dodenschip, maar ook in wat er van zijn leven bekend is.

Er zijn aanwijzingen dat hij tussen 1904 en 1907 gevaren heeft. Nou ja: "gevaren zou kunnen hebben". Bij Traven is nooit iets zeker.
Hij gebruikte de namen Otto Feige, Red Marut, Hal Crovers, Bruno Traven, Ben Traven, Traven Torsvan of Travesa Torsvan en wie weet nog wel meer.

Hij zou op 23 februari 1882 geboren zijn, maar anderen houden het op 5 maart 1890. Waar, dat is ook niet bekend. In Schwiebus, Pommeren, nu Swiebodzin in Polen, maar zelf zou hebben gezegd dat hij in Chicago geboren was en er bestaat inderdaad een paspoort van hem onder de naam Traves Torsvan met als geboortedatum 3 mei 1890 en geboorteplaats Chicago. Zoek het maar uit.

Zelf hield hij altijd vol dat dit volkomen onbelangrijk was. De persoon van een schrijver deed volgens hem absoluut niet ter zake en van een biografie wilde hij al helemaal niet horen. een schrijver was een arbeider en mocht alleen bekend zijn door zijn werk.




Dit was Otto Feige in 1903



Dit was Red Marut



Dit was Traven tegen het eind van zijn leven, met zijn vrouw, Rosa Elena Luján.



En dit is Traven in zijn doodskist in 1969.




Bob

07/3/2004
10:31:46  het Dodenschip
Volgens informatie op hun site hebben ze
boek(en) van Ben Traven.

http://www.geocities.com/boekenenstrips/

Gr. Bob


Joop.O.H.

07/3/2004
17:39:15  Geen onderwerp
Ik heb het boek besteld bij boekwinkeltjes,als ik het uit heb laat ik mijn mening wel weten.
Gr.Joop


Theo Horsten

07/3/2004
18:17:58  Geen onderwerp

Dan ben ik, als je het in het Nederlands leest, vooral benieuwd naar je mening over het taalgebruik. Ik wil niet zeggen "de vertaling" omdat je dan de originele Duitse tekst eraast moet hebben, vooropgesteld dat hij het in het Duits schreef want daar twijfel ik nog altijd aan.
Ik heb dus de laatste Nederlandse uitgave van 1978, in een vertaling van Peter Kaaij. Daar zet ik zo hier en daar mijn vraagtekens bij en dan vermoed ik toch dat het er oorspronkelijk ook zo stond als hij het vertaalde.
Vandaar dat ik het alsnog in het Duits wil lezen.

Dan heb ik ook nog een vertaling uit 1935, maar dat is door het taalgebruik van die tijd geen goed vergelijkingsmateriaal meer.

Ik ben benieuwd wat je er nu bij herlezing van vindt.





Peter Peters

07/3/2004
19:08:01  Ben Traven
Aan Theo Horsten ,
nog even over dat boek "Haie und kleine Fischen"" ,
dat is geschreven door Wolfgang Ott en niet door Hans Ott !
Zo als ik abusievelijk in mijn eerste bijdrage zei...
Wat betreft die foto's , die jij er bij hebt gezet , aan zijn kledij te zien , was hij , in zijn jonge jaren van "goede huize"...
En op latere leeftijd , foto nummer drie , in smoking , met zijn vrouw , Rosa Elena Lujan , wat een prachtige vrouw..., nog steeds in goede doen .
En in z'n doodskist , nog steeds tussen de "zijden lappen " ...
Hij is waarschijnlijk niet "onbemiddeld " door het leven gegaan !
Wat betreft jouw oorspronkelijke vraag , of iemand " Einen Ahnung hat " of Traven wist waarover hij schreef , ik denk het wel .
Je kent ongetwijfeld de boeken van Erich Maris Remarque ( weet je trouwens dat dit een pseudoniem is van Erich Kramer ? ).
Ook hij schreef over noodlot en "Schicksal" ( een of twee l-en op 't eind ? ), in het West-Europa van de tussen de twee Wereld Oorlogen liggenden jaren .
Ook zijn boeken heb ik verslonden , als jongeling .
Ik denk dat zij beiden toch wel indringend de donkere en weinig zekerheid biedende tijden die toen heersten , hebben weergegeven .
Dus , dat Traven wel degelijk wist waar hij over schreef .
Ik ben geboren in 1940 , dus W.O. 2 heb ik niet bewust meegemaakt , gelukkig ...
Maar nogmaals , de sfeer , gevoelens , angsten en belevingen van de toen levende mensen , kan ik mij door o.a. deze twee schrijvers , redelijk goed indenken .
Maar , je schreef , dat je al ongeveer 50 boeken uit de Engelse taal naar de Nederlandse taal hebt vertaald .
Wordt dit je eerste Duits-Nederlandse vertaling ?
Met hartelijke groet ,
Peter Peters


Peter Peters

07/3/2004
19:19:33  Dodenschepen
Aan Jos Komen .
Jos , heb jij de Telegraaf van j.l. zaterdag gelezen ?
Daarin staat een artikeltje , met foto , dat mij , ja , wat nou ..?
Aangreep ? Interesseerde ?
Boeide ?
Het ging over dat 14 meter lange zeiljacht , dat onbemand werd aangetroffen , 900 mijl uit de kust van Zuid-Amerika .
En later nog een keer , door een Nederlandse Solo-zeiler , met een kleiner schip .
Het jacht was van een Nederlandse solo-zeiler , die de klassieke overtocht maakte van ( denk ik ) de Kaap-Verdische eilanden ,naar de Caribien , ditmaal naar Frans Guyana , meestal houden ze op Barbados aan .
Wat ik zelf denk , is dat hij bij het 's nachts even snel piessen , z'n evenwicht heeft verloren en overboord is gevallen ...
Hij had nl. z'n vrouw moeten
beloven , om altijd bij het werken aan dek , z'n "life-line" om te doen...
En uit ervaring weet ik , dat 's nachts , slaapdronken , snel even achterop staan , dat zijn de gevaarlijkste situatie's .
Maar goed , waarom ik dit schrijf :
ik denk dat het een interessant en boeiend
en spannend onderwerp is , voor nog een "thread" in jouw Kombuispraat .
Ik in ieder geval , zag vannacht , in mijn droom , op de Nieuwe Waterweg , een onbemand zeilschip voorbij komen ..
Zo raakte mij dat ene artikel..
Met vriendelijke groet ,
Peter Peters



Bert

07/3/2004
19:26:22  Geen onderwerp
Hoe gaat zo'n vertaling dan in zijn werk Theo is het oorspronkelijk werk dan niet beschermd, de "Doden Schip" die ik in bezit heb is van 1968, die is vertaald door T.de Jong uit het Duits.Als zo'n boek maar steeds weer door Jan en alleman vertaald is wordt het oorspronkelijke verhaal zeker geweld aangedaan, dit omdat je ook al twijfelt of het oorspronkelijk wel in het Duits is geschreven.Kwamen er waarschijnlijk ook nog een stel Duitser vertalers aan te pas, gezien het jaar van uitgave 1926.

gr Bert.






ton van der sluijs

07/3/2004
20:47:09  haie und kleine fishe
Ik heb dat boek ook gelezen Peter.Een heel goed boek. Er komt een passage in voor, dat er een Duitse kapitein vanwege zijn harde beleid met een paravaangewicht(dat is een stukstaal van 200mm bij 100mm hoog met handvat) aan zijn benen aan het zwemmen is gezet.gewoon geliquideerd dus. Wij hebben op zo'n schip gedoken en twee van die gewichten mee naar boven genomen. Wij gebruiken het al jaren om een of twee zoekboeien uit te zetten rond een wrak. Leuk he?
groeten Ton


Theo Horsten

07/3/2004
23:26:06  Geen onderwerp

De rechten voor een nederlandse vertaling van Het dodenschip berusten waarschijnlijk nog steeds bij Meulenhoff en die zouden dus opdracht voor een vertaling moeten geven. Dat beantwoord gelijk ook jouw vraag, Bert: Jan en alleman kan niet zomaar een vertaling uitgeven.

Of een boek geweld aan wordt gedaan, heeft niets te maken met het aantal keren dat het wordt vertaald, het kan de eerste keer al onmiddellijk worden verziekt en mogelijk komt er pas later iemand die het goed doet. Die vertaling van T. de Jong voor De Arbeiderspers heb ik ook. Maar zoals ik al zei: daar durf ik niet over te oordelen zonder de oorspronkelijke tekst ernaast te leggen. Ik heb wel de indruk dat Peter Kaaij er in 1978 dichter bij is gebleven. Beiden schrijven ze op de eerste bladzijde al dingen waarvan ik me afvraag of Traven dat wel zo heeft gezegd en vandaar mijn vraag of iemand de indruk krijgt dat Traven wist waar hij over schreef. Ik denk dat wel. Ik denk dat de fouten bij de vertaler(s) zitten.

Maar zelfs als Traven het zo heeft gezegd, dan nog zou ik het bij een nieuwe vertaling net even anders doen.

Neem nu de eerste zin van het eerste hoofdstuk. Daar schrijft De Jong in 1935:

Wij hadden een volle scheepslading katoen van New Orleans naar Antwerpen gebracht met het s.s. Tuscaloosa.

Peter Kaaij schrijft in 1978:

We hadden een hele scheepslading katoen van New Orleans naar Antwerpen gebracht met de s.s. Tuscaloosa

Nu zal ik best een mierenneuker zijn - wat zeg ik, ik bén een mierenneuker - maar voor mij zijn ze beiden nét niet goed.

Wat is goed vertalen? In je contract staat: "De vertaler aanvaardt deze opdracht en verplicht zich het werk getrouw naar inhoud en stijl te vertalen en - behoudens schriftelijke toestemming van de uitgever - geen inkortingen, toevoegingen of andere wijzigingen in de tekst aan te brengen. Indien hij meent dat dergelijke wijzigingen wenselijk zijn, verplicht hij zich deze aan de uitgever voor te stellen."

Binnen die clausule kan je gelukkig heel wat doen. Het mooiste compliment dat je van een recensent kunt krijgen, is, als je meerdere boeken van dezelfde auteur hebt vertaald, dat er wordt gezegd dat je de stijl van de oorspronkelijke auteur helemaal te pakken hebt.

Ik heb Het dodenschip nu zo vaak gelezen - bestudeerd, kun je wel zeggen - dat ik er voor mezelf van overtuigd ben dat ik er een mooie, moderne vertaling van zou kunnen maken. Met modern bedoel ik dan: een vertaling die ten volle recht doet aan Traven, aan wat hij te zeggen had en die tegelijk lekker leesbaar is voor de tegenwoordige lezer.
Maar, de kans dat het ooit zover komt is wel heel klein. Ik denk niet dat iemand er nog brood in ziet.

Ik heb nog nooit uit het Duits vertaald, Peter, maar dat is geen bezwaar. Veel mensen denken dat je voor een vertaling de brontaal erg goed, in elk geval meer dan gemiddeld, moet beheersen, maar dat is niet zo. Die vreemde taal staat er al, daar hoef je niets aan te te doen, alleen maar te begrijpen; er moet goed Nederlands komen, dus dat moet je beheersen.
En je moet kennis van het onderwerp hebben, dus in dit geval van de zeevaart, om er goed Nederlands van te maken.

Ik vertaal nu ongeveer 30 jaar, maar de moeilijkste vond ik nog altijd Captains Courageous van Rudyard Kipling dat ik in 1979 vertaalde. Het verhaal zal bekend zijn, neem ik aan. Dat is voor een groot deel geschreven in het dialect van de vissers uit New England die op de Grand Banks visten. Daar kun je bezwaarlijk algemeen beschaafd Nederlands van maken. Maar wat maak je er dan wél van: Schevenings? Katwijks? Dat kan natuurlijk ook niet. En dus moet je daar dan maar zo goed mogelijk tussendoor zeilen. Ik ben na al die jaren nog steeds tevreden over het resultaat.

Remarque lees ik vanaf mijn dertiende jaar of daaromtrent. Als ik Drie kameraden achteloos uit de boekenkast pak en opensla, lees ik het onmiddellijk weer helemaal, wat gemiddeld zo om de twee jaar is.
Zijn eigenlijke naam was Erich Paul Remark, maar er zijn inderdaad anderen die beweren dat zijn achternaam Kramer was, wat omgekeerd Remark oplevert. Dit is niet juist.
Erich Paul Remark werd in 1898 in Osnabrück geboren als zoon van Peter Franz Remark en Anne Maria Stallknecht. Zijn grootvader was Peter Aloys Remark, zoon van een smid Johann Adam Remarque die in 1789 in Aken werd geboren. Die naam heeft hij dus als schrijver weer aangenomen.
De nazi's waren niet zo blij met Remarque en zij hebben het verhaal in de wereld gebracht dat hij in werkelijkheid Kramer heette en een jood was die nooit in de oorlog had gevochten.

Ach, boeken, schrijvers - en ook vertalen - het blijft interessant.




Theo Horsten

08/3/2004
18:56:29  Geen onderwerp

Ik heb de Duitse uitgave van Das Totenschiff, Büchergilde 1928, in linnen band, vanmiddag op eBay gekocht voor één euro.
Zo komt splinter door de winter. ;-)




Peter Peters

08/3/2004
22:07:30  rich Paul Remark
Dank je Theo ,
heb ik jaren in discussies over mijn literaire
kennis , verkeerde feiten in het rond gestrooid .
Je uitleg , over hoe de Nazi's over Remarque dachten , was ( ook ) ( wel ) bekend aan mij .
Wat betreft Ebay , perfect , boek voor 1 Euro .
Ik heb de laatste tijd ook een aantal boeken via Ebay gekocht , ( vreemd , dat er op de Nederlandse afdeling van die veiling zo weinig boeken staan en op de Duitse zo veel ... , heeft misschien te maken met de landsoppervlakte of de verspreiding van het taalgebied...) ,maar waar ik steeds mijn neus tegen stootte was de erg hoge prijs die er bij kwam i.v.m. verpakkings-en verzendkosten .
En toen ik eindelijk doorhad dat je via je Postbankrekening Internationale betalingen kunt doen , dan pakken die zakkenvullers van diezelfde Postbank , ook nog eens 5 Euro!
M.i. is dat toch verboden , heden ten dage ?
Vrij verkeer van personen , goederen en diensten
in de EEG-landen , zo was het toch ?
Oh, oh , wat was ik een voorstander van de invoering van de Euro....
Peter Peters


Leo Starrenburg

08/3/2004
22:22:21  Geen onderwerp
Peter

ik gebruik nou ruim twee jaar PayPal voor kleinere betalingen, en sinds een jaar ook Bidpay voor gotere bedragen, gaat perfect en zonder de belachelijke betalingskosten van de Nederlandse banken en postkantoren. Je moet dan wel een creditard hebben, maar met een aankoop of drie heb je er die al uit.

En de truuk met veilingen zoals E-Bay: ik heb vaak gezien dat ze daar mekaar zo opjutten dat ze meer voor een tweedehands item betalen dan dat ie voor nieuw in de winkel staat.

m vr groet, Leo.


Theo Horsten

08/3/2004
22:52:58  Geen onderwerp

Het vervelende is dat maar heel weinig Duitsers Paypal accepteren. Maar, voor aankopen via het internet kun je nauwelijks zonder creditcard, dus voor aankopen buiten de EU gebruik ik Paypal.
ABN-AMRO rekent niets voor overschrijvingen binnen de EU, dus dat doe ik bij voorkeur.

Ja, Leo, daar moet je inderdaad mee uitkijken, dat de prijs niet te hoog oploopt. Ik koop nogal wat CD's en DVD's, maar ik ga altijd eerst bij Amazon kijken en dan zie je tot je verbazing dat er bij eBay meer wordt betaald dan bij Amazon waar ze een perfecte service geven.
Bieden doe ik op eBay trouwens nooit meer; ik snipe alleen nog maar.

Als je ooit bij Amazon koopt, vergeet dan vooral niet te gaan winkelen tussen Amazon.UK, US en Duitsland. UK is voor hetzelfde artikel soms wel 40% goedkoper dan Duitsland en in Amerika moet je de dollar goed in de gaten houden want dat is op het moment soms erg voordelig. Het verschil in porto is vrijwel te verwaarlozen.

Printerinkt is ook zoiets. Ik zie op de Nederlandse tv een reclame waar ze roepen dat het printen 80 procent goedkoper kan. Als ik die prijzen bekijk, dan koop ik in Californië, de verzendkosten meegerekend voor de helft van de prijzen waar zij zo'n reclame mee maken. Koop je een tweede keer, krijg je nog eens 10% korting en je krijgt altijd iets cadeau. Een vergulde Kennedy halve dollar of software.

Nog even over Remarque: Toen de nazi's Remarque zelf niet konden pakken, grepen ze zijn zuster, Elfriede. Ze werd in 1943 veroordeeld wegens "ondermijning van de moraal" en in het vonnis stond letterlijk: "aangezien de broer zich momenteel buiten ons bereik bevindt."
Ze werd onthoofd.

Maar, we dwalen aardig van het dodenschip af. :-))





Theo Horsten

19/3/2004
17:12:17  Geen onderwerp





Vandaag ontving ik de Engelse uitgave van "Het dodenschip" dat ik voor 2,50 euro op eBay had gekocht.
Toen ik het doorbladerde en hier en daar wat las, viel het me direct op de eerste bladzijde al op dat het zoveel prettiger las, zoveel natuurlijker, dan de beide Nederlandse vertalingen die ik heb.
Het boek is van 1988, naar de Engelse uitgave van 1940, maar vreemd genoeg werd er geen vertaler genoemd. En dus ben ik gaan zoeken.

Ik zei ergens al dat ik nooit goed heb geweten in welke taal Traven het nu eigenlijk had geschreven. Nou, dat was dus in het Duits en het kwam in 1926 in Duitsland uit.

In 1934 kwamen er twee Engelse vertalingen: deze, die ik hier heb, door een zekere Eric Sutton, maar... in datzelfde jaar vertaalde Traven het zelf in Amerika in het Engels. En dat niet alleen, hij herzag het ook gedeeltelijk en heeft er het een en ander aan toegevoegd, want de Amerikaanse vertaling werd 61 pagina's langer dan de Engelse!

Die eerste Amerikaanse uitgave zou ik wel graag willen hebben en dat kan, want hij is te koop. Alleen de prijs houdt me een beetje tegen...

TRAVEN, B.
Death Ship|The
1934 FIRST EDITION. TRAVEN, B. The Death Ship. New York: Alfred A. Knopf, 1934. Octavo, original black cloth, original dust jacket. Housed in a custom tan cloth clamshell box. $2300. First American (preferred) edition of Traven's first novel, the first to be translated into English by the author. The mysterious author B. Traven first published this work in Germany in 1925 as Das Totenschiff. It appeared in an English version translated by Eric Sutton (also in 1934), but the first American edition, to which Traven himself contributed the translation as well as revisions, is considered superior. Expert restoration to edges of scarce original dust jacket. Fine condition.
Price: US$ 2300.00

Nog even sparen, dan maar.

Maar, het sterkt me in mijn overtuiging dat er best eens een goede Nederlandse vertaling van zou mogen komen en ik ben blij dat ik gelijk heb gehad toen ik zei dat het niet uitmaakt of je dat nu uit het Duits of uit het Engels doet.

Het beste zou zijn om het vanuit die Amerikaanse vertaling van hemzelf te doen en de orriginele Duitse tekst er alleen als referentie naast te houden.

Mijn belangstelling voor het boek is weer helemaal opgeleefd!





Jos Komen

19/3/2004
21:19:44  Tweedehandsboeken


Vanwege het slechte weer is het handig om ook thuis te kunnen snuffelen.
All the best
Jos


Tweedehandsboeken




Joop.O.H.

19/3/2004
21:51:47  Het dodenschip
ik heb dinsdag het boekje "Het dodenschip" ontvangen en tot nu toe voor een 1/4 gelezen.

Vertaler is T.De jong en uitgegeven in MCMLV is 1955?

De uitgever is De Arbeidrespers ABC reeks.

Ik laat mijn bevindingen wel weten als ik het uit heb.

Gr.Joop


Theo Horsten

20/3/2004
00:30:42  Vertaling
Ja, die vertaling van De Jong heb ik ook, Joop. Die is uit 1935 en in die uitgave heb ik hem dan ook. Voor de ABC reeks is die onveranderd overgenomen. De vertaling van Peter Kaaij uit 1978 is beter, maar naar mijn smaak nog altijd niet goed genoeg.

Hier is de eerste bladzijde van de Amerikaanse vertaling zoals Traven die zelf maakte. Nogal een verschil!







Joop.O.H.

29/3/2004
21:59:57  Het Dodenschip
Hi allamaal,

Zoals beloofd zal ik mijn bevindingen van het boek "Het dodenschip"na het uitgelezen te hebben hier neer zetten.

Het was voor mij een moeilijk leesbaar boek,soms was ik de draad helemaal kwijt en erg negatief geschreven,ik moet zeggen dat de vertaler hier ook 'n steentje aan bij heeft gedragen,volgens mij heeft hij nog nooit een schip van zijn leven gezien laat staan er mee gevaren te hebben,ja, als jongetje met een speelgoedbootje in de badkuip en daar houd het dan ook mee op.
Je moet van wanten weten als je een boek over een bepaalt item wil vertalen.
Hij heeft het veelvuldig over dekarbeiders wat voor mij niets anders zijn dan matrozen,bootsmannen etc.zo zijn er meer voorbeelden te noemen.

Nee,het is mijn boek niet,ik lees liever iets van Jan de Hartog of i.d. dat is veel luchtiger geschreven en zit meestal een mooier verhaal in.

Dit hier boven geschreven is puur mijn mening en hoop dat ik er niemand mee gekwetst heb.

Gr.Joop




Theo Horsten

29/3/2004
23:43:56  Geen onderwerp

De latere vertaling van Peter Kaaij is een stuk beter, maar naar mijn smaak nog altijd niet goed genoeg. Ik heb nu dus ook de oorspronkelijke, Duitse tekst en Traven weet dus wél waar hij het over heeft. Maar als je daar dan Travens eigen Engelse - of liever Amerikaanse- vertaling naast legt, dan wordt het al op de eerste pagina's duidelijk dat hij de tekst nog heeft aangevuld.
Die moet je eigenlijk lezen, de Amerikaanse vertaling van Traven zelf.

Maar je hebt gelijk, Joop, het is geen vrolijk boek hoewel de humor toch niet ontbreekt. Traven was een revolutionair, een communist oude stijl, en net als zijn andere boeken, is ook "Het dodenschip" in feite een aanklacht.

Maar, ik vind het nog altijd een prachtig boek en ik vind dat het een goede, moderne Nederlandse vertaling verdient.

Ik ga een "echte" Traven uit 1932 in Amerika bestellen.




Theo Horsten

09/4/2004
09:50:41  Het dodenschip



Gistermorgen ontvangen...




Kostte $55, maar was het me dik waard. Totaal ander boek dan de Nederlandse vertalingen en ook anders dan het oorspronkelijke Duitse werk.








Built by Text2Html