Controlepaneel van de gebruiker Registratie is vrijblijvend en gratis! Bekijk de geregistreerde leden Zoek geposte berichten Problemen?
Scheepvaartforum
Scheepvaart: Scheepvaartforum
Kompassen in stalen sloepen ?
Plaats onderwerp Reageer op dit bericht
Auteur Berichten
compass
Member

Geregistreerd:
Jul 2003
Berichten: 283
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken compass Profiel Bezoek compass homepage! Klik hier om te e-mailen compass Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost maandag 11 augustus 2003 @ 13:20

Op een vraag van Theo Horsten betreffende kompassen in stalen sloepen wil ik hier even wat dieper in gaan. Helaas is het door de complexiteit van de materie moeilijk om het beknopt te houden maar het zij zo ...
Om te beginnen vind ik dat de uitdrukking kompasstellen eigenlijk een vertekend beeld geeft van het gebeuren en veel mensen (en niet alleen leken; zie Allinea "Scrap") op het verkeerde been zet. Het is n.l. niet het kompas wat al of niet gesteld wordt maar slechts de exacte locatie waar het kompas is opgesteld.
Als men een willekeurig kompas neemt van een redelijke kwaliteit dan zal het geplaatst ergens in het weiland van boer Jansen, ver weg van allerlei storende invloeden, altijd goed het Magnetische noorden aanwijzen; punt uit.
Nu is een schip (voor sommige chronische zeezieken -helaas) geen weiland en heeft, afhankelijk van zijn constructie en toegepaste materialen, een eigen magnetisch veld en tot overmaat van ramp, blootgesteld aan het aardmagnetisch veld, ook nog een koers en locatie afhankelijk geďnduceerd magnetisch veld.
Als je de moeite neemt om met een kompasje in de hand over een schip te lopen zul je constateren dat het ding overal een andere (en meestal nooit de goede) koers aangeeft.
Om het simpel te zeggen "ergens in het schip bevind zich een magnetische pool die het kompas meer of minder beďnvloed, afhankelijk van de afstand tot die pool" Dit geeft eigenlijk al aan dat het compenseren een plaatsgebonden gebeuren is.
Het kompas wordt op de gebruiks locatie voorzien van magnetische compensatie middellen die het storend veld neutraliseren.
Dus een noordpool ergens aan stuurboord? dan een magneetje van de juiste sterkte met de noordpool naar bakboord.
Een zuidpool ergens in het voorschip? dan een paassend magneetje met een zuidpool richting achterschip.
Na een volledige (ideale) compensatie is dus de locatie waar het kompas zich bevindt magnetisch neutraal.
Dit betekent dan ook dat je straffeloos het kompas weg kunt nemen en weer terug plaatsen zonder dat dit van invloed is op de deviatie. Sterker nog; je kunt het rustig verwissellen met een soortgelijk kompas. Is er echter sprake van rest deviaties (=rest magnetische veldjes) dan moet je met dit laatste enige reserve in acht nemen daar de magnetische gevoeligheid van het kompas een rol gaat spelen m.b.t. de hoeveelheid deviatie maar echt rampzalig zullen de verschillen niet zijn.

Wat betreft de stalen reddingsboten van de Liberty's zou het noodzakelijk zijn om de boten te water te laten en dan ruimschoots vrij van het moederschip het kompas op de gebruikslocatie te compenseren. Zelf zou ik dat dan doen door de compensatie magneten op de doften te schroeven en de kompaslocatie duidelijk te markeren. Daarna kan de sloep weer aan boord genmen worden en het kompas ergens opgeborgen. De locatie is immers gecompenseerd.
Dit alles lijkt me echter nogal een procedure en ik heb er nooit van gehoord dat iets dergelijks gebeurt zou zijn.

Scrap
Ik herinner mij nog een voorval uit mijn matrozen tijd op de KHV.
Er moest oud ijzer geladen worden en de stuwadoors zouden het hogelijk waarderen als dit met magneten zou mogen want dat zou de laadtijd ten goede komen. Nu is dat voor een Kapitein-eigenaar natuurlijk een ijzersterk argument maar toch zette deze er kanttekeningen bij met betrekking tot de invloed op het magnetisch kompas. Waarschijnlijk had de stuwadoor al eerder met dit bijltje gehakt want hij kwam met het geniale voorstel om tijdens de belading het kompas van boord te halen en dit veilig op zijn kantoor op te bergen en na belading weer aan boord te brengen. Dit leek die Ouwe een alleszins redelijk compromis en aldus geschiedde. De reis met deze lading "rest-magnetisme" is niet helemaal vlekkeloos verlopen maar dankzij goed zicht en walmerken zijn we zonder brokken op de bestemmeng aangekomen.

Dit geeft dus duidelijk aan dat het hoe en waarom van een kompas zelfs voor deze ervaren rot volledig onduidelijk was!

Theo Horsten
Member

Geregistreerd:
Feb 2004
Berichten: 268
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken Theo Horsten Profiel Klik hier om te e-mailen Theo Horsten Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost maandag 11 augustus 2003 @ 13:59

Dat is allemaal duidelijk en ik heb weer het een en ander geleerd. Bedankt voor je duidelijke uitleg.

Maar nu:

"Wat betreft de stalen reddingsboten van de Liberty's zou het noodzakelijk zijn om de boten te water te laten en dan ruimschoots vrij van het moederschip het kompas op de gebruikslocatie te compenseren. Zelf zou ik dat dan doen door de compensatie magneten op de doften te schroeven en de kompaslocatie duidelijk te markeren. Daarna kan de sloep weer aan boord genmen worden en het kompas ergens opgeborgen. De locatie is immers gecompenseerd.
Dit alles lijkt me echter nogal een procedure en ik heb er nooit van gehoord dat iets dergelijks gebeurt zou zijn."

Maar hoe gebeurde het dan wél? Ik bedoel, ze hadden stalen sloepen en die hadden een kompas aan boord. Ik kan me dus voorstellen dat daar een vaste, duidelijk aangegeven plaats voor was op de achterste doft. In dat geval moest het toch ook gecompenseerd zijn anders hadden ze er niets aan. Er zijn tijdens de oorlog lange zeilreizen met sloepen gemaakt en dan moest het naar mijn mening mogelijk zijn voor iemand met maar heel weinig kennis van navigatie om toch in elk geval op het kompas een enigszins betrouwbare koers te sturen.

Er zijn hier nog mensen die op Liberty's hebben gevaren met stalen sloepen dus misschien kunnen die vertellen hoe dat zat.

[Gewijzigd door Theo Horsten op maandag 11 augustus 2003 @ 14:02]

compass
Member

Geregistreerd:
Jul 2003
Berichten: 283
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken compass Profiel Bezoek compass homepage! Klik hier om te e-mailen compass Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost maandag 11 augustus 2003 @ 14:55

Hallo Theo,
Ik denk dat het stellen van die sloepskompassen zowel om practische-(omslachtig) als financiële redenen (wij kompasstellers hebben nu eenmaal recht op een vorstelijk salaris ) gewoon nooit gebeurde.
Hoe groot de afwijkingen waren weet ik niet maar één ding weet ik wčl; De zeelui die op deze schepen gevaren hebben wisten wčl van wanten en zullen dan ook met de beschikbare middellen zelf binnen redelijke marge de fout hebben kunnen bepalen als ze, letterlijk en figuurlijk, eenmaal in het schuitje zaten.
Zon en sterren waren hen niet vreemd en eenmaal op de grote plas in een stalen boot zal al gauw besloten zijn in de één of andere richting naar een kust te varen en daarbij zal 5 graden meer of minder niet echt een rol van betekenis gespeeld hebben. Ze wilden "naar de kust" en niet persé naar een bepaald punt. Ook overheersende windrichtingen (pasaat en moeson winden) kunnen een goede indicatie gegeven hebben van de te sturen koers.
Tevens was vaak de stroomsterkte in vergelijking tot de beschikbare snelheid van de sloep (zeilend of op de motor) volgens mij een nog onzekerder factor dan de nauwkeurigheid van het kompas.Ook wil ik in dit verband nog even wijzen op een slimmigheidje van de (geallieerde én Asmogenheden) oorlogsvliegeniers als volgt;
Als je een bepaald punt van een kust moet kruisen en je bent niet zeker van wind en kompas, stel dan je koers zó ver boven dat punt dat je ten alle tijde "verkeerd" uitkomt. Passeer je dan eenmaal de kust dan hoef je hem alleen nog maar in de goede richting te volgen tot je het geplande punt herkent en van daar weer verder te navigeren. Grof maar wel doeltreffend.

De vindingrijkheid van de mens in het algemeen en die van hen in noodsituaties in het bijzonder moet je niet onderschatten.

Amanda
Member

Geregistreerd:
Jul 2003
Berichten: 37
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken Amanda Profiel Klik hier om te e-mailen Amanda Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost maandag 11 augustus 2003 @ 15:29

Al zou men de compas met reddingsloep zou compasseren in het water dus,gaat het effect toch weer weg als de sloep met Kompas weer op het schip staat.
Als een schip een lange tijd lag opgelegd b.v en men moest van de inspectie direct compasseren,dan gaf het Kompas na een tijd weer een fout.
Dus dit zo dan ook opgaan voor de Kompas in de reddingssloep.
compass
Member

Geregistreerd:
Jul 2003
Berichten: 283
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken compass Profiel Bezoek compass homepage! Klik hier om te e-mailen compass Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost maandag 11 augustus 2003 @ 16:10

Aan Amanda,
Zodra de sloep weer op het schip staat zal inderdaad het sloepskompas beinvloed worden door het scheepsveld. Maar dat is niet zo belangrijk want zolang die sloep aan dek staat heb je het sloepskompas niet echt nodig.
Zodra de sloep te water gaat is de situatie weer als tijdens het kompasstellen.

Langdurig in een vaste richting gemeerd liggen bouwt magnetische velden op die eerst na geruime tijd weer verdwijnen.
Het kompasstellen van een schip wat lange tijd heeft opgelegen is dan ook inderdaad een ondankbare taak. Beter ware het eerst een paar dagen te varen met lekker veel paaltjes pikken zodat het schudden en rammelen de moleculen weer in hun oude richting brengt.

Wat betreft de sloep; die staat weliswaar steeds in dezelfde richting op het scheepsdek maar het schip vaart niet steeds dezelfde koers en dus de sloep eigenlijk ook niet.

Mocht iemand de behoefte voelen iets meer over het kompasstellen te weten te komen dan is het boekje "Kompasleer voor de Kleine Handelsvaart" door Ph.R. Huizing een echte aanrader. Slechts 32 bladzijden en geen énkele formule maken de hele materie op een glasheldere manier duidelijk. Het is slecht weinigen gegeven om op zo'n manier kennis te kunnen over dragen.
Zelf heb ik het boekje ooit bemachtigd in de bibliotheek van de zeevaartschool 'Abel Tasman' Delfzijl; bibliotheek nummer 09092.1
Het is een uitgave van de stichting Studiefonds voor de Kleine Handelsvaart.
Mocht het daar nog te vinden zijn of wellicht ergens te koop dan houd ik mij ook aanbevolen want zelf heb ik nog slechts een bezoedelde fotokopie.

Theo Horsten
Member

Geregistreerd:
Feb 2004
Berichten: 268
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken Theo Horsten Profiel Klik hier om te e-mailen Theo Horsten Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost maandag 11 augustus 2003 @ 16:57

Als de fout niet groter wordt dan vijf graden, zou ik dat voor reddingbootnavigatie acceptabel vinden.

Overigens staat in de aloude Bowditch bij hoofdstuk XXVI "Lifeboat Navigation":

"Each lifeboat is required to carry a magnetic compass. A deviation table for each compass should be made while in port, with magnetic material in its normal place. It would be well to check the accuracy of each table periodically."

arij
Member

Geregistreerd:
Jul 2003
Berichten: 319
IP: Gelogd

Klik hier om te bekijken arij Profiel Klik hier om te e-mailen arij Wijzig shorthand naar longhand Bewerk bericht Reageren

Gepost dinsdag 12 augustus 2003 @ 00:44

Het heeft wel niets met sloepkompassen te maken.
Een kompas heeft aan weerszijde een ijzeren bol (weerijzers) Wat is daar nu de juiste functie van?
Misschien ietsvoor een ander forum onderwerp.
Gr arij
Plaats onderwerp Reageer op dit bericht Forum:

Verzend deze pagina naar iemand | Aanmelden | Afmelden | Toon een printversie

Administratieve opties
Sluit reactie | Verplaats reactie | Verwijder reactie
E-mail ons | Homepage