logo

Website over Maas, kanalen en binnenvaart in MiddenLimburg
Startpagina

AIS/ATIS/MarifoonOnline

Vaarwegen
Foto-Albums
MiddenLimburg YouTube kanaal
Downloads
English information
Gastenboek

Contact: jannuh@middenlimburg.net

Zuid - Willemsvaart

Ga naar fotogalerie Zuid-Willemsvaart

De Zuid-Willemsvaart is een kanaal dat als lateraal kanaal van de Maas dient en Maastricht en 's-Hertogenbosch verbindt. Het is een van de zeven Kempische kanalen tussen de Maas en de Schelde.

Het begint in Maastricht en loopt vervolgens door Belgisch-Limburg. Ten zuiden van Weert gaat het kanaal weer Nederlands-Limburg binnen. Het laatste gedeelte van het kanaal voert door Noord-Brabant. Het kanaal is 123 kilometer lang.

Geschiedenis

De Zuid-Willemsvaart is een kanaal genoemd naar koning Willem I onder wiens bewind en op wiens instigatie het kanaal tot stand kwam, als alternatief voor de Maasroute. Het kanaal kwam in relatief korte tijd gereed omdat men voor een belangrijk deel gebruik maakte van reeds aanwezige vaarwegen, met name het Canal du Nord ofwel de Noordervaart. Delen van dit kanaal zijn onder de heerschappij van Napoleon Bonaparte gegraven als vaarverbinding aan de Noordgrens van het Franse rijk tussen de Schelde, de Maas en de Rijn. Het gedeelte tussen de Schelde en de Maas bereikte bij Lozen het hoogste niveau. Om het kanaal hier van water te voorzien dachten de Franse autoriteiten aanvankelijk aan de kanalisatie van de Dommel en/of de Aa. Dit plan stamde nog uit het eind van de 18e eeuw en had als doel stadsmest uit 's-Hertogenbosch aan te voeren om daarmee de Peel en de Kempense heidevelden te ontginnen. De Dommel en de Aa voldeden echter niet, dus besloot men Maaswater te gebruiken. Dit werd door het voedingskanaal afgetapt bij Smeermaas en voerde het naar een bassin in Lozen. Aan het kanaaltje werd in 1804 begonnen en het was gereed 1809. Het was slechts 5 meter breed.
Onder koning Willem I werd door middel van een uitgebreide kanalenaanleg actief geprobeerd de verkeersverbindingen te verbeteren en zo vooral het handelsverkeer in de noordelijke Nederlanden te doen herleven. 

Gegevens

De afstand tussen begin- en eindpunt is 122,5 kilometer, en het hoogteverschil tussen de twee punten 40 meter. Om het verval te overbruggen waren 21 sluizen nodig. Veruit de meeste sluizen bevinden zich op Nederlands grondgebied; met de toenmalige stand van de techniek was per sluis een verval van circa twee meter mogelijk. De meeste sluizen werden gecombineerd met een brug en bij doorgaande wegverbindingen gepositioneerd. Het kanaal is met handkracht gegraven, de aanleg kostte uiteindelijk 4,45 miljoen gulden.

Aanpassingen

Gedurende de bijna twee eeuwen van het bestaan zijn het kanaal en de bijbehorende kunstwerken danig veranderd. Op Belgisch grondgebied werd de Zuid-Willemsvaart tussen 1930 en 1934 verbreed en hier en daar rechtgetrokken, waarbij tevens een aantal eilandjes ontstonden. Die werden in gebruik genomen als haven- en bedrijventerrein, voor recreatie en als natuurgebied. In de laatste decennia van de 20e eeuw is een aantal verbredingswerkzaamheden uitgevoerd. Een van de ingrijpendste was de omleiding ten oosten van de stad Helmond. Nadat hiervoor in 1982 het fiat was gegeven heeft men jarenlang grondwerkzaamheden uitgevoerd, waarbij ook enkele nieuwe bruggen moesten worden aangelegd, alsmede een grote sluis. Deze sluis verving een drietal kleinere sluizen, te weten sluis 7, 8 en 9. In 1993 kwamen de werkzaamheden gereed. 
Máximakanaal
In het Nationaal Verkeers en Vervoersplan (NVVP) is de Zuid-Willemsvaart tussen de Maas en Veghel opgenomen als onderdeel van het hoofdvaarwegennet en moet dus bevaarbaar zijn voor schepen van klasse IV. Het deel van de Zuid-Willemsvaart vanaf Den Dungen door het centrum van 's-Hertogenbosch is slechts geschikt voor schepen van klasse II (type Kempenaar).Als oplossing voor dit probleem is vanuit Den Dungen het Máximakanaal gegraven, een negen kilometer lange aftakking naar de Maas. Deze loopt parallel aan de A2, tussen 's-Hertogenbosch en Rosmalen.

Zuid-Willemsvaart, Limburgs gedeelte:

Waterkrachtcentrale Roeven

De nabij Sluis 15 gelegen rijksmonumentale Waterkrachtcentrale Roeven werd gebouwd in 1920. De turbine van de centrale wordt aangedreven door water dat vanuit de Zuid-Willemsvaart 1,8 meter naar beneden valt in het op de Noordervaart aangesloten voedingskanaaltje. Van oudsher werd de opgewekte elektriciteit gebruikt voor de verlichting van de sluis, de dienstwoningen en enkele nabijgelegen boerderijen. Rond 1949 werd de centrale buiten werking gesteld. Na een grondige restauratie in 1992-1993 werd de centrale weer in gebruik genomen. Sindsdien levert deze groene energie.  Foto's vindt je in de fotogalerie.

wkc_roeven_kl.jpg

                    Water Kracht Centrale Roeven bij Sluis 15

Drukte aan het grensstation "de Kempen" (Loozen)

Negen kilometer ten westen van Weert ligt het grensstation ‘De Kempen’ of zoals de schippers zeggen, het Hollands kantoor in de ‘Lange Hei’.
Haast in een...  < lees meer >

Ga terug naar Vaarwegen pagina