logo

Website over Maas, kanalen en binnenvaart in MiddenLimburg
Startpagina

AIS/ATIS/MarifoonOnline

Vaarwegen
Foto-Albums
MiddenLimburg YouTube kanaal
Downloads
English information
Gastenboek

Contact: jannuh@middenlimburg.net


logo_mini.jpg"Schepen met een verhaal", over schepen en verhalen. Vaak persoonlijke verhalen die gekoppeld zijn aan die schepen. Of                                                       verhalen die te maken hebben met herinneringen die algemeen zijn voor het leven als schipperskind halverwege de vorige eeuw.

josiena 1952
Josiena, Steelhaven, Roermond in 1952

Ik ben geboren in 1951. De eerste jaren heb ik samen met mijn ouders op de "Josiena" gevaren, maar daar kan ik me niets over herinneren. Daarna zijn we verhuisd naar de "Pieja". Daarop hebben we tot mijn negende jaar ongeveer gewoond. Vervolgens zijn we op een nieuw gebouwd schip gaan varen dat ook "Pieja" heette. Onder ons werd dat de grote "Pieja".
Vanaf mijn tiende woon ik aan de wal. Nadien ben ik nog vaker met familie mee wezen varen. Ook al ben in een andere richting werkzaam, een schip blijft toch altijd trekken.

Sjaak Blokland
josiena.jpg
Joesiena, 31 x 5.50 mtr. - 155 ton




PIEJA 1

Dit is het schip waarop ik het grootste gedeelte van mijn varende jeugd heb doorgebracht. Het merendeel van de gebeurtenissen die beschreven staan in "Verhalen" hebben te maken met dit schip. Ondanks dat het maar 1 meter langer was dan de Josiena, kon het toch ongeveer 60 ton meer vracht vervoeren. Dit kwam vooral omdat de Pieja ook een halve meter breder was.
In die tijd vervoerden we alleen zand en grind. Meestal was het in de buurt van Roermond bij een baggermolen laden en bijvoorbeeld in Tegelen, Echt, Lith of gewoon in Roermond lossen. Soms kon er op die manier één reis per dag gedaan worden. Het was de tijd dat er veel vraag was naar zand en grind als bouwmateriaal.

De Pieja in de Steelhaven in Roermond omstreeks 1955
Opvallend op dit schip zijn de lange giek en de mast. Deze giek was ongeveer 18 meter lang en reikte in gestreken positie zelfs tot achter de stuurhut. Als er tijdens de reis bruggen gepasseerd moesten worden dan werd de mast ook gestreken. Giek en mast maakten deel uit van de eigen losinstallatie. Zoiets werd alleen gebruikt op kleinere schepen bij bulkvervoer zoals zand en grind. Tegenwoordig zie je het helemaal niet meer. Schepen met zand en grind worden nu ook allemaal gelost via een grijper aan een loskraan.

Het Lossen

Dat zelf lossen was een arbeidsintensief gebeuren. Hoe werkte dat? De giek werd bij het lossen schuin omhoog getrokken en opzij van het schip boven de losplaats gedraaid. Vanaf de top van de giek liep bij het lossen een staaldraad naar de rand van het laadruim. Via een katrol kon een volle losbak langs de staaldraad naar de top van de giek gehesen worden. Via een touw dat aan de losbak zat en meegevierd werd, kon de losbak leeggemaakt worden als hij boven de juiste positie hing. Door een ruk aan dat touw werd de losbak ontgrendeld en door de zwaartekracht kantelde deze dan zodat de lading eruit viel. Om die losbak weer te vullen moest iemand die bak op het moment dat hij weer onder aan de staaldraad was, vanaf de katrol naar de voet van de lading trekken. Door de losbak weer omhoog te trekken vulde hij zich vanzelf. Via de katrol ging hij weer omhoog.
pieja1_steelhaven-rmd.jpg
Motorschip PIEJA (213 ton)
Lengte: 32 meter   Breedte: 6,00 meter
1955, Steelhaven, Roermond

 "Achter de bak lopen" was hard werken, want zo'n losbak die keer op keer naar beneden getrokken moest worden, woog ruim honderd kilo. Daarnaast moesten restanten van de lading die niet door de losbak gepakt konden worden met een schep op hopen gegooid worden zodat het alsnog gepakt kon worden. Vaak werd dat door een extra man gedaan. Daarnaast bediende mijn vader nog de lier. Via kabels trok die lier de losbak naar boven. Ook moest de staaldraad aan de rand van het ruim geregeld naar voren verplaatst worden wanneer er weer een gedeelte van de lading gelost was. Op die manier moest er dan ruim 200 ton zand of grind gelost worden.

pieja1_lossen.jpg pieja1_steelhaven-rmd_1955.jpg 

Pieja, aan het lossen met mijn vader aan de lier (r) en de man achter de bak (m)                Eerste Pieja, Steelhaven, Roermond
 
Op de foto hierboven wordt de bak naar boven getrokken. Om extra druk te geven op die losbak, zodat hij zich beter met lading vult, hangt de man achter de bak op het linker handvat. Even later zal de kleine katrol tegen de grote katrol komen, waardoor het geheel langs de staaldraad schuin naar links opgetrokken wordt.(midden bovenin) Ook is de grendel te zien en het touw (schuin achter de man in het midden langs) waarmee de bak geleegd kon worden.




PIEJA 2

Eigenlijk hebben we hier te maken met de grote Pieja. Met een lengte van 50 meter beduidend groter dan de eerdere Pieja die 32 meter lang was. De grote Pieja is in 1959/1960 gebouwd in Werkendam. Dit schip had geen losinstallatie zoals de voorafgaande schepen. Met behulp van een kraan met grijper moest het gelost worden. Wat me opviel op dit schip was de "luxe". Er was namelijk een badkamer met ligbad. Op de oude Pieja moest je je wassen in een teiltje in de keuken. Op de grote Pieja heb ik zelf niet zo lang gevaren omdat ik toen op het schippersinternaat zat. In die tijd hadden we veel reizen op Hilversum. In het eerste stuk vanuit Hilversum terug richting Amsterdam Rijnkanaal waren enkele lage bruggen. Om er leeg onder door te kunnen, moest ballast ingepompt worden zodat het schip achter dieper kwam te liggen. Ook moest de stuurhut worden ingeklapt.
Niet lang daarna zijn we in Roermond aan de wal gaan wonen. Er is toen een zetschipper op de Pieja gekomen. Ongeveer anderhalf jaar later is het schip verkocht.


pieja2_werkendam_1960.jpg pieja2_wijkbijddurstede_1960.jpg

Motorschip PIEJA (526 ton) Lengte: 50 meter  Breedte: 6,60 meter
De Pieja tijdens de proefvaart in 1960 ter hoogte van Werkendam              De Pieja voor de sluis van Wijk bij Duurstede



De tewaterlating van de Pieja verliep niet vlekkeloos. Ik mocht het schip dopen. Helaas schampte de fles met inhoud langs de boeg en ging niet stuk. Gelukkig kon ik de fles toen hij terugzwaaide opvangen. De tweede keer lukte het wel.
Maar dat was niet het enige. Het schip rustte op een aantal wagentjes die over rails reden. Toen het schip ongeveer driekwart in het water lag, liepen enkele wagentjes uit de rails. Dit had tot gevolg dat het schip gedeeltelijk op die wagentjes bleef hangen. Er zijn toen enkele sleepboten ingezet om het schip er verder af te trekken. Het was extra spannend omdat je in Werkendam toen nog last had van eb en vloed. Gelukkig lukte het om de Pieja vlot te krijgen voor het water ging zakken. Naderhand is het schip ter controle nog even in Hardinxveld een werf op geweest. Er werden geen beschadigingen geconstateerd.

Bron: 
http://members.home.nl/jblokland/


Verder naar de Verhalen van Sjaak Blokland

Terug naar Verhalen pagina